INFO MUZIKANTEN

Welk sociaal statuut is van toepassing wanneer ik vergoed word voor een artistieke prestatie en/of werk in opdracht? 

Indien je vergoed wordt voor een artistiek opdrachtwerk, is sinds 1 juli 2003 het sociaal statuut van de kunstenaar van toepassing. Dit houdt in dat eenieder: 

• die een artistieke prestatie levert of een artistiek werk produceert (zowel scheppende als uitvoerende activiteiten) (bijv. een muziekoptreden, een werk maken voor een museum, ...)

• in opdracht van een natuurlijk persoon of een rechtspersoon (bijv. een VZW, BVBA,...)(vrij initiatief valt niet onder het kunstenaarsstatuut)

• tegen betaling van een loon (een onkostenvergoeding is geen loon!), gelijkgesteld wordt met een werknemer.

De regelmaat van de prestaties is niet belangrijk. Ook éénmalige artistieke prestaties zijn onderworpen aan het kunstenaarsstatuut.

Waterloolaan 77, 1000 Brussel
tel. : 02 546 40 50 (informatie voor zelfstandigen)
tel. : 02 509 34 26 (informatie voor werknemers)
fax : 02 513 04 13
info@articomm.be

Hoewel je als kunstenaar in principe wordt gelijkgesteld met een werknemer, kan je zelf opteren voor het zelfstandigenstatuut. Je moet dan wel kunnen aantonen dat je socio-economisch onafhankelijk bent.  

Onkostenvergoeding

Een onkostenvergoeding is een vergoeding om je onkosten te dekken. Hierop zijn geen belastingen en sociale zekerheidsbijdragen verschuldigd. Derhalve biedt de onkostenvergoeding geen sociale bescherming. 

Er zijn twee types onkostenvergoedingen:

• een reële onkostenvergoeding

• een forfaitaire onkostenvergoeding

Bij een reële onkostenvergoeding moet je de uitgaven kunnen bewijzen. Bij een forfaitaire onkostenvergoeding wordt de vergoeding vermoed een onkostenvergoeding te zijn, wanneer bepaalde voorwaarden vervuld zijn. 

Wat is een Sociaal Bureau voor Kunstenaars (SBK)?

Veel kunstenaars vervullen korte opdrachten voor wisselende opdrachtgevers (bv. een muziekband dat op één week tijd optreedt in een café, voor een jeugdvereniging, op een festival). Voor veel van deze opdrachtgevers is het niet vanzelfsprekend om telkens weer alle werkgeversverplichtingen te vervullen. Om de opdrachtgevers te ontlasten van de patronale rompslomp voorzag het sociaal statuut van de kunstenaar de erkenning van Sociale Bureaus voor Kunstenaars (afgekort: SBK). 

Deze bureaus treden op als een interimkantoor. Een kunstenaar die werkt via een SBK, kan aan de opdrachtgever vragen om het loon aan het SBK door te storten. Het SBK vervult de rol van werkgever. Zij zorgt dat alle sociale aangiften en bijdragen in orde komen. www.t-interim.be  

Het SBK voert de patronale verplichtingen uit, maar komt niet tussen in de praktische afspraken. De afspraken inzake de aard van de prestatie, de duur van de opdracht en de hoogte van de vergoeding worden gemaakt door de kunstenaar en de opdrachtgever. Hou er bij je loonsonderhandelingen rekening mee dat op het factuurbedrag BTW en commissieloon wordt afgehouden en een groot deel van het bedrag bestemd is voor de sociale zekerheid en de belastingen. Bij de 'documenten' vind je een loonkosttabel, waarbij wordt berekend hoeveel de tewerkstelling van een kunstenaar kost via een SBK en hoeveel jij als kunstenaar overhoudt. Je kan op voorhand informeren bij een SBK welk factuurbedrag je moet vragen om een bepaald netto-bedrag over te houden.

Kleine (kosten)vergoedingsregeling voor kunstenaars vanaf 1 juli 2004

Het KB dat in het Belgisch Staatsblad van 19 juli 2005 gepubliceerd werd, voert vanaf 1 juli 2004 de zogenaamde kleine vergoedingsregeling in voor kunstenaars.

Deze regeling biedt de mogelijkheid om een kleine kostenvergoeding toe te kennen aan kunstenaars, zonder dat daarop sociale bijdragen moeten betaald worden.

Als aan alle wettelijke voorwaarden tegelijkertijd voldaan is, worden de kleine vergoedingen automatisch beschouwd als forfaitaire onkostenvergoeding. Er zijn dan geen verantwoordingsstukken vereist.

De kleine vergoeding wordt wel beschouwd als een all-in-kostenvergoeding. Ze mag dus niet gecombineerd worden met andere onkostenvergoedingen voor dezelfde prestatie.

De wettelijke voorwaarden die tegelijkertijd vervuld moeten zijn, zijn de volgende:

• De vergoeding bedraagt maximum 100 EUR per dag

• Het totaal van de vergoedingen bedraagt maximum 2.000 EUR per kalenderjaar

• Het aantal dagen waarop een beroep kan gedaan worden op de regeling is beperkt tot 30 dagen per kalenderjaar

• Maximum 7 opeenvolgende dagen bij een zelfde werkgever

• Prestaties registreren op de kunstenaarskaart.

De modaliteiten in verband met deze kunstenaarskaart moeten nog wel vastgelegd worden door de minister van Sociale Zaken.

1. Situering

Vanaf 1 juli 2003 hebben de kunstenaars een eigen sociaal statuut.

Het basisprincipe van dit sociaal statuut is dat elke kunstenaar die:

• een artistieke prestatie levert of een artistiek werk produceert
• in opdracht van een natuurlijke persoon of rechtspersoon
• tegen betaling van een loon

vermoed wordt onderworpen te zijn aan het socialezekerheidsstelsel voor werknemers.

Dit betekent dat elke vergoeding die aan de kunstenaar wordt toegekend als tegenprestatie voor zijn artistieke prestatie als loon wordt beschouwd, waarop sociale bijdragen moeten betaald worden.

Onkostenvergoedingen vallen niet onder dit loonbegrip.

Kunstenaars die sporadisch en kleinschalig optreden, ontvangen vaak vergoedingen die niet meer zijn dan terugbetalingen van gemaakte kosten.

Het leveren van het bewijs dat het hier louter om onkostenvergoedingen gaat, blijkt in de praktijk niet altijd even vanzelfsprekend.

De vrees voor sociale navorderingen leefde dan ook sterk bij zowel de kunstenaars als hun opdrachtgevers.

De kleine vergoedingsregeling wil deze rechtsonzekerheid nu wegnemen.

2. Principes van de kleine vergoedingsregeling

Indien alle wettelijke voorwaarden tegelijkertijd vervuld zijn, zijn de kleine vergoedingen die aan kunstenaars worden betaald in ruil voor artistieke prestaties vrijgesteld van sociale bijdragen.

Voor deze prestaties moet geen dimona-aangifte gebeuren.

2.1. Voorwaarden

maximum 100 EUR per dag

maximum 2.000 EUR per kalenderjaar

indien de kunstenaar werkt voor meerdere opdrachtgevers, mag de vergoeding 100 EUR per opdrachtgever bedragen. Het jaarmaximum van 2.000 EUR blijft behouden.

maximum 30 kalenderdagen per jaar

maximum 7 opeenvolgende dagen bij een zelfde opdrachtgever

prestaties registreren op de kunstenaarskaart.

2.2. Overgangsbepalingen voor 2004

De regeling treedt met terugwerkende kracht in werking vanaf 1 juli 2004. Voor 2004 moeten de jaarplafonds bijgevolg gehalveerd worden:

Maximum 1.000 EUR

Maximum 15 dagen

Het dagplafond van 100 EUR blijft behouden alsook het maximum van 7 opeenvolgende dagen die men bij een zelfde opdrachtgever mag presteren.

3. Kunstenaarskaart

Om een beroep te kunnen doen op de kleine vergoedingsregeling moet de kunstenaar in het bezit zijn van een “kunstenaarskaart”.

De doelstelling van de kunstenaarskaart is dubbel:

Maximale zekerheid bieden aan de opdrachtgever dat de kunstenaar op het moment van de artistieke prestaties aan alle voorwaarden voldoet om de kleine vergoedingsregeling te kunnen genieten

Aan de Inspectie de mogelijkheid bieden om de naleving van dit stelsel te controleren.

De modaliteiten in verband met de kunstenaarskaart moeten nog door de minister van Sociale Zaken worden vastgelegd.

In afwachting daarvan wordt aanbevolen een verklaring op eer te vragen van de betrokken kunstenaar waarin deze verklaart nog altijd in aanmerking te komen voor de kleine vergoedingsregeling.

4. Toepassingsgebied van de kleine vergoedingsregeling

De kleine vergoedingsregeling is van toepassing op iedereen die een artistieke prestatie levert of een artistiek werk produceert zoals gedefinieerd in het sociaal statuut van de kunstenaar.

Essentieel is het onbezoldigde karakter van de prestaties en de vooropgestelde plafonds van de onkostenforfaits.

Ook kunstenaars die een zelfstandigheidsverklaring hebben afgelegd en dus niet onder het sociaal statuut vallen, kunnen gebruikmaken van de kleine vergoedingsregeling als alle wettelijke voorwaarden tegelijkertijd vervuld zijn.

5. Cumulverbod

Kunstenaars die al met een opdrachtgever verbonden zijn met een arbeidsovereenkomst, een aannemingsovereenkomst of een statutaire aanstelling, kunnen niet tegelijkertijd een beroep doen op de kleine vergoedingsregeling tenzij zij kunnen bewijzen dat het om prestaties van een andere aard gaat.

Kunstenaars die een beroep doen op de kleine vergoedingsregeling voor onbezoldigde artistieke activiteiten, kunnen voor dezelfde dag geen beroep meer doen op de vrijwilligersregeling. 

Zij mogen evenmin voor hetzelfde kalenderjaar en voor artistieke prestaties/werken de vrijwilligersregeling en de kleine vergoedingsregeling cumuleren.

6. Sancties bij niet-naleving van de voorwaarden

6.1. Overschrijding van de plafonds

Bij overschrijding van het maximumbedrag per dag worden de kunstenaar en zijn opdrachtgever onderworpen aan de socialezekerheidswet. Dit geldt voor alle vergoedingen die door deze opdrachtgever aan de betrokken kunstenaar zijn betaald in de loop van het kalenderjaar.

Bij overschrijding van het maximumbedrag per jaar en/of het maximumaantal kalenderdagen per jaar, worden de kunstenaar en de opdrachtgever bij wie de plafonds werden overschreden, onderworpen aan de socialezekerheidswet.

Ook opdrachtgevers die na het overschrijden van deze plafonds een beroep doen op de betrokken kunstenaar, worden onderworpen aan de socialezekerheidswet.

Dit geldt voor alle vergoedingen die in de loop van het kalenderjaar aan de betrokken kunstenaar betaald werden. 

6.2. Kunstenaarskaart

Bij gebrek aan kunstenaarskaart of indien de vermeldingen op de kaart onvolledig of onjuist zijn, kunnen de kunstenaar noch zijn opdrachtgever een beroep doen op de regeling gedurende het lopende kalenderjaar. 

6.3. Niet-naleving van het cumulverbod

Bij niet-naleving van het cumulverbod zijn de persoon en de opdrachtgever voor de betrokken artistieke prestatie onderworpen aan de socialezekerheidswet.

7. Inwerkingtreding

De kleine vergoedingsregeling wordt met terugwerkende kracht ingevoerd vanaf 1 juli 2004.

Het blijft echter nog even wachten op de concrete invulling van het principe van de kunstenaarskaart.